İslamiyet Öncesi Türk Tarihi ve Devletleri

Türkler, ilk defa Orta Asya’da Tarih sahnesine çıkmış, daha sonra Anadolu’ya akın akın göç ederek pek çok devlet veya beylik kurarak, Selçuklular, Osmanlı Devleti ve son olarak bugünkü Türkiye Cumhuriyetini oluşturmuşlardır.

Orta Asya’da geniş bölgelere hakim olan Türkler, İslamiyet öncesinde de büyük ve güçlü devletler oluşturmuş ancak ömürleri hep kısa olmuştur. Bu konu başlığı altında Orta Asya’da hakimiyet kurmuş ilk Türk topluluklarına ve devletlerine değineceğiz. İskitlerle başlayan Türk tarihi (bilinen ilk Türk topluluğu); ileriki zamanlarda Hunlar, Göktürler, Uygurlar gibi pek çok devlet kurmuş, pek çok savaşa ve destana imza atmıştır.

Sakalar (İskitler)

» Bilinen ilk Türk topluluğudur. (Devlet değil, topluluk olarak kalmışlardır.)
» Orta Asyanın batısı, Hazar ve Karadeniz çevresinde yaşamışlardır.
» Hayvancılık ve madencilik temel geçim kaynağıdır.
» Altın elbiseli adam heykeli bu döneme aittir.
» Alper Tunga ve Şu destanları vardır.
» Tomris: kadın komutan Amazaon: Kadın savaşçı
» Ahiret inancı görülür.Eşyalı gömülme
» Balbal (mezar taşı) görülür.İnsan suretinde.

Büyük Hun Devleti (Asya Hun)

» Bilinen ilk Türk Devletidir.
» Kurucusu: Teoman. En parlak Dönem: Mete Han
» Mete Han ilk kez Türkleri bir bayrak altında topladı.
» Asimile olmamak Çin’i doğrudan topraklarına katmadı.Dolaylı olarak yönetti ve vergiye bağladı.
» İlk düzenli Türk ordusunu (M.Ö 209) kurdu ve orduda onluk sistemi uyguladı.

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi ve Devletleri

Yıkılma Nedenleri:

» Beyler arası mücadele ve taht kavgaları
» Çin entrikaları
» Ekonomik sıkıntılar

– Çin hakimiyetinde yaşamak istemeyen Hunlar batıya doğru göç etti ve Kavimler göçünü başlattı.

Avrupa Hun Devleti (Batı Hun)

» Merkezi: Macaristan – Etzelburg
» Kurucusu: Balamir,En parlak Dönem: Attila (Tanrının kırbacı)
» Avrupanın büyük bir kısmını fethetti.
» Doğu ve Batı Romayı vergiye bağladı.
» Yıkılma Nedenleri:
» Taht kavgaları
» Dış baskılar (Roma,Bizans,Çin)
» Hun nüfusunun yetersiz olması
» Yeni göçlerle beslenememesi

1. Göktürk Devleti

» Merkezi: Ötüken
» Kurucusu: Bumin Kağan,En parlak Dönem: Kapgan Kağan

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi ve Devletleri

– Çin baskısı ile devlet yıkıldı. 50 yıllık Çin esareti yaşadılar. Bağımsızlık mücadelesi verildi. (Kürşad Olayı.)

II. Göktürk Devleti

» Kurucusu: Kutluk İlteriş Kağan,En parlak Dönem: Bumin Kağan
» Tarihte Türk adıyla kurulan ilk devlettir.
» Bağımsızlık mücadelesi ile kurulan ilk Türk Devletidir.
» İlk Türk Alfabesini yaptılar.
» İlk Türkçe yazılı eserleri verdiler.
» Sasanilerle işbirliği yapıp Akhunları Yıktılar.
» Sonra Bizanslılarla işbirliği yapıp Sasanileri yıktılar.
» Bozkurt ve Ergenekon destanları var.
» Göktürk Yazıtları=Göktürk Kitabeleri=Orhun Yazıtları=Orhun Abideleri
» İlk Türkçe yazılı eser,İlk Türkçe tarihi eser,İlk Türk siyasetnamesi,Sosyal Devlet anlayışı hepsi bu kitabelerde bahsedilen konulardır.
» Bir başka Türk boyu olan Uygurlar tarafından yıkılmıştır.

– Ulusçu, benliğine sahip çıkan bir Millettir.

Uygurlar

» Göktürkleri yıkıp Ötükene hakim oldular. Merkezi sonra Karabalgasuna taşıdılar.
» Budizm ve Manihizm dinini kabul ederek din değiştirdiler. (Dini Hoşgörü)
» Et yemeyi ve savaşmayı yasaklar.
» Savaşçı özelliklerini kaybettiler.
» Tarım yapmak gerekli olduğundan yerleşik hayata geçtiler.
» Ayrıca tapınak da inşa ettiler.
» Ağırlıklı olarak Tarım ve Ticaret ile uğraştılar.
» Mimari yapıları vardır.
» Fresk (Duvar Resmi), Minyatür ve Çini (Duvar süsleme) sanatı görülür.
» Matbaayı kullanan İlk Türk Devletidir.
» Yazılı kültür gelişmiştir.Töreyi ilk kez yazılı hale getirdiler.
» Türeyiş ve Göç destanları vardır.
» Sine Uşi ve Karabalgasun yazıtları Uygurlara aittir.
» Vergi sistemini kurdular.
» Moğolların Türkleşmesinde etkili oldular.
» Alfabe: 18 harfli Uygur alfabesi (Soğd kökenli)
» İbadet dilleri Türkçe (Benliklerini korudular.)

– Kırgızlar bu devlete son verdiler.

Kırgızlar

» Sürekli Orta Asya’da kaldılar.
» Göçebe yaşadılar ve hayvancılıkla uğraştılar.
» Manas Destanı Ç Dünyanın en uzun destanı.
» Moğol egemenliğine giren ilk Türk boyu
» Yenisey yazıtları Kırgızlara aittir.

Türgişler

» Batı Göktürklerin devamıdır.
» Yerleşik hayat geçtiler.
» Ünlü hükümdarları: Sulu Kağan.
» Emevilerle savaştılar.Orta Asya’nın araplaşmasını engellediler.(Demirkapı savaşları)
» Kendi adlarına madeni para bastılar.

Sibirler

» 6. ve 7. yy’da Anadoluda keşif akınları yaptılar. Sibirya’ya adlarını verdiler.

Hazarlar

» Hazar çevresi,Kafkasya ve Karadeniz Kuzayinde yaşadılar.
» 6 ve 9. yy’da devlet kurdular.
» Ruslarla savaştılar ve Rusların teşkilatlanmasında etkili oldular.
» Tarım ve Ticaret ana geçim kaynağı.
» Museviliği kabull eden tek Türk boyudur.
» Müslüman,Gök Tanrı (Şamanist) ve Museviler bir arada yaşarlar (Dini hoşgörü).
» Hz. Osman döneminde Müslümanlarla savaşıp İslamiyetin Kafkasya’da yayılmasını engellediler. (Belencer Savaşı).

– Ruslar bu devlete son verdi.

Akhunlar

» Afganistanda devlet kurdular.
» Göktürk Sasani işbirliği ile yıkıldılar.

Avarlar

» Balkanlarda devlet kurdular.
» İstanbul’u kuşatan ilk Türk boyu.
» Slavların teşkilatlanmasına örnek oldular.
» Franklar son verdi.

Bulgarlar

» İki kolda yaşadılar.
» Volga (İtil Bulgarları): Müslüman,Tarım ve Ticaret ile uğraştılar.
» Tuna Bulgarları: Balkanlarda devlet kurdular.Hristiyan olup Slavlarla karıştılar.
» Franklar son verdi.

Macarlar

» 10. yy’de Macaristana yerleştiler.
» Avrupalılar ile karışıp asimile oldular.

Karluklar

» Orta Asya’da yaşadılar.
» Karahanlıların temelidir.
» İlk müslüman Türk boyudur.

Kıpçaklar (Kumanlar)

» Orta Asya’nın batısı ve Karadeniz kuzeyi (Kıpçak bozkırı) de yaşadılar.
» Altınorda,Kırım,Nogaylar,Memlükler ve Kazak devletlerini kurdular.
» Ruslarla savaştılar.

Oğuzlar

» Türk tarihinin en kalabalık boyu.
» Avrupaya gidenler: Uzlar
» Ön Asyaya gelenler: Türkmen (Müslüman oldular.)
» Selçuklular, Atabeylikler, Beylikler, Karakoyunlular, Akkoyunlar, Safeviler, Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Türkmenistan gibi pek çok devleti kurdular.

Uzlar ve Peçenekler

» Balkanlara göç ettiler.
» Bizans ordusunda ücretli askerlik yaptılar.
» Malazgirt savaşında taraf değiştirerek zafere ortak oldular.
» Peçenekler hiç devlet kuramadı.

——————————————————————

– Bu konu ile ilgili aşağıdaki videodan da faydalanabilirsiniz:

By kpsshaberleri

2020 yılı ile beraber kurulmuş olan Kpsshaberleri.net her geçen gün yeni ve önemli Kpss iş alımları, Kpss tercih sonuçları gibi daha birçok konuda okurlara bilgi vermeye devam edecektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir